Tip 5: speel met taal

 

Voor de echte dichters onder ons is het leuk om met de taal te spelen. Gebruik stijlmiddelen in je gedichten. Hieronder vind je er een aantal.

 

Alliteratie

Bij een alliteratie maak je gebruik van woorden die dezelfde beginletter hebben. Dat ken je wel van de titels van Suske en Wiske-strips (De Duistere Diamant of De Machtige Madame) en van de namen van veel stripfiguren (Donald Duck, Guus Geluk, Willie Wortel).

 

Door alliteraties te gebruiken, krijgt je gedicht nog meer ritme. Let wel op: bij alliteraties met bepaalde klanken (K of S) hebben sommige lezer moeite. Ze gaan dan stotteren of slissen.

 

In dit gedicht halen we alle alliteraties uit de kast.

 

In december worden de dagen donkerder.

Dat drukt doorgaans op jouw gemoed.

De duisternis dringt zich aan je op,

komt je daverend tegemoet.

 

Licht ledigt vaak je nood,

levert luchtigheid en lacht

Lucifer de leegte in

en geeft luciditeit en kracht.

 

Dit kleine cadeau zal je daarom bekoren

Compact maar krachtig in zijn klasse

Zekere kwaliteit, weliswaar van Ikea

Laat je er gerust door verrassen.

 

Interpunctie

Onze taal heeft veel leestekens. Punten, komma’s, vraagtekens, uitroeptekens, dubbele punten, puntkomma’s, aanhalingstekens, et cetera. Deze zijn er niet voor niks. Ze zorgen voor leesbaarheid en ritme.

 

Als je als lezer een komma ziet, weet je dat de zin erna doorloopt. Zie je een dubbele punt aan het einde van een zin: je weet dat de zin erna er nog bij hoort. Een vraagteken?

Je ziet dat er een vraag wordt gesteld. Een uitroepteken zorgt voor nadruk. Zo dus!

 

Dat helpt dus enorm bij het voorlezen van je tekst. Met andere woorden: leestekens? Ze zijn onmisbaar! Vergelijk deze teksten maar eens met elkaar.

 

Zonder leestekens

 

Jouw sokken zijn na zo’n potje voetbal echt niet meer wit

Waardoor er voor je moeder helaas maar weinig anders opzit

Dan ze weer snel te wassen en te drogen

zodat ze de dag erna weer schoon met jou het veld op mogen

 

Met leestekens

 

Jouw sokken? Die zijn na zo’n potje voetbal écht niet meer wit.

Waardoor er voor je moeder, helaas, maar weinig anders opzit,

dan ze weer snel te wassen ... en te drogen!

Zodat ze de dag erna weer schoon met jou het veld op mogen.

 

Zonder leestekens

 

Als Sinterklaas mocht kiezen

Nou dan koos hij jouw talent

Want hij zou heel graag kunnen

Waar jij zo goed in bent

 

Het spel zo te beheersen

Met inzicht en techniek

Wat zou hij dat graag willen

Maar ja, dat is uniek

 

Met leestekens

 

Wat als Sinterklaas mocht kiezen?

Nou: dan koos hij jouw talent!

Want hij zou héél graag kunnen,

waar jij zo goed in bent.

 

Het spel zó te beheersen.

Met inzicht … en techniek.

Wat zou hij dát graag willen!

Maar ja: dat is uniek.

 

Het beletselteken

Eigenlijk is het beletselteken ook interpunctie. Je ziet dan ook in de gedichten hiervoor dat we het hebben gebruikt. Wat het beletselteken is? De 3 puntjes in een tekst: …

 

Deze 3 puntjes hebben veel zeggingskracht. Ze laten namelijk een veelbetekenende stilte vallen in een zin. En door de plek waar je ze neerzet, beïnvloed je de spanning van een zin. Kijk maar.

 

Spreek alle 3 de zinnen maar eens hardop uit en laat een pauze vallen bij de puntjes. Je hoort dan het verschil in de spanningsopbouw van de zin.

 

Jasper opende de deur …

Jasper opende … de deur

Jasper … opende de deur

 

Leuk om met dit mooie leesteken te spelen …!

Leuk om met dit mooie leesteken … te spelen!

Leuk … om met dit mooie leesteken te spelen!

 

Hoofdletters

In onze taal gebruiken we hoofdletters aan het begin van een zin en bij een eigennaam. In poëzie (en een sinterklaasgedicht is poëzie) heb je meer vrijheden. Er zijn dan ook  niet veel regels voor te geven. Je hebt eigenlijk 2 mogelijkheden.

 

1. Alle regels krijgen een hoofdletter

Dit is het makkelijkste. Je hebt dan aan het begin van elke regel een hoofdletter ongeacht of de zin daar begint.

 

Sint weet dat je om je uiterlijk geeft

Je kleedt je naar de laatste mode

Regelmatig bezoek je de kapper

En joggingpakken zijn, buitenshuis, streng verboden

 

Mooie sieraden maken het plaatje af

Dat zal iedereen beamen

Vandaar dat Sint en Piet

Op dit ideetje kwamen

 

Ze togen naar de winkel

En zochten daar daadkrachtig

Deze oorbellen voor je uit

Ze staan je vast en zeker prachtig!

 

2. Het begin van een zin krijgt een hoofdletter

Dat betekent dus dat sommige regels wel en sommige geen hoofdletter krijgen. Dat hangt ervan af of de regel begint met een nieuwe zin of niet. Als je hiervoor kiest moet je alle zinnen ook netjes afsluiten met een punt. En zinnen die over 2 regels lopen, moet je soms scheiden met een komma. Dus zo:

 

Sint weet dat je om je uiterlijk geeft.

Je kleedt je naar de laatste mode.

Regelmatig bezoek je de kapper

en joggingpakken zijn, buitenshuis, streng verboden.

 

Mooie sieraden maken het plaatje af.

Dat zal iedereen beamen.

Vandaar dat Sint en Piet

op dit ideetje kwamen.

 

Ze togen naar de winkel

en zochten daar daadkrachtig

deze oorbellen voor je uit.

Ze staan je vast en zeker prachtig!

 

Interesse in alle tips?

We hebben ze gebundeld in het boekje 'Iedereen kan dichten'! Het boekje is voor € 3,95 te koop bij bol.com en gratis voor klanten van Loo van Eck. Wil je dit jaar sinterklaasgedichten schrijven die klinken als een klok? Stuur dan een e-mail naar loo@lve.nl.


Reacties (0)


Geef een reactie


(dit bewijst dat u een mens bent en geen robot)
* Verplichte velden