Een droom van een presentatie

Wat kunnen we leren van Wouter Bos?

 

Soms ben je zo enthousiast over iets dat je het wilt delen met anderen. Dat gevoel had ik toen ik laatst op een herfstachtige avond DWDD Summerschool terugkeek op uitzendinggemist.nl. Het was een college over politieke speeches. Tja, als je hart vol is van communicatie … :-)

 

Ik werd niet per se enthousiast van de inhoud van het college. Wel van de presentator!

Het was boeiend, dat wel, maar weinig ‘nieuws’ voor mij. Hoewel ik niet op zoek was naar bevestiging van wat ík een goede speech vind, volgde ik wel het hele college. En zat ik zelfs op het puntje van mijn stoel! Dat kwam door oud-politicus Wouter Bos, de ‘presentator’ van het televisiecollege. Hij deed dat zo goed!

 

Zoals Wouter Bos zijn college afsloot met het fragment van de King-speech ‘I have a dream’. Die speech bevatte, volgens hem, alle ingrediënten voor een geslaagde speech. Zo begin ik graag dit artikel met de beelden van het college van Wouter Bos (kijk het terug!). Omdat zijn college, volgens mij, alle ingrediënten bevat van een droom van een presentatie!

 

Want? Als ik tijdens mijn studie Communicatie colleges à la Wouter Bos had gekregen …

… dan had me dat in ieder geval 3 zaken opgeleverd:

 

1: leuke colleges (een hoge amusementswaarde)

Ik zou de colleges niet af en toe overslaan. Ik zou er zelfs iedere keer naar uitkijken!  

Want ik denk dat als leren leuk wordt, je veel meer leert.

 

2: heldere colleges (groot effect)

Ik zou de inhoud beter kunnen volgen tijdens het college. Ik zou minder moeite hoeven doen om het te volgen. Als de presentator heel duidelijk aangeeft hoe hij zijn verhaal opbouwt, dan valt de informatie op zijn plek. Is het beter te begrijpen. Bovendien: beter te onthouden daarna. En daar gaat het uiteindelijk om.  

 

3: overtuigende colleges (volledig geloofwaardig)

Ik zou alles voor zoete koek aannemen. Niet alleen omdat de presentator sympathie bij mij opwekte. En een helder verhaal had. Maar ook omdat hij direct voldoende bewijsvoering leverde.

 

Ohja: dat colleges echt iets moeten toevoegen aan de theorie in de boeken of online informatie staat uiteraard buiten kijf. Het moet het publiek wel iets extra’s opleveren.

 

In plaats van ‘Wouters’ herinner ik me vooral docenten met ontzettend veel communicatiekennis. Echte specialisten. Maar met bar weinig kennis van het effectief overbrengen van een boodschap. En dan ben je notabene communicatiespecialist …

 

Dus: wil jij effectief én amuserend presenteren of doceren? Kijk dan een beetje af bij Wouter Bos

Heb je de uitzending al teruggekeken? Hieronder sta ik stil bij 2 tactieken die hij toepast.

 

TACTIEK 1:

VERTEL OVER WAT JE GAAT VERTELLEN, OVER WAT JE VERTELT EN OVER WAT JE HEBT VERTELD.

 

Want daarmee zorg je ervoor dat je publiek je goed kan volgen. Je begrijpt. En je verhaal beter onthoudt. Dat begint al in de inleiding. En gaat door tot het einde. Ik heb het over structuursignalen. Je geeft de luisteraars een soort bewegwijzering. Je zegt als het ware iets over de inhoud van je presentatie zonder dat je al de inhoud ingaat.

 

Wouter Bos doet dit gedurende het hele college. En op de juiste momenten. Waardoor het heel goed te volgen is. Hoe doet hij dat?

 

Hij gebruikt basisuitspraken om in te leiden …

Na een filmpje van een speech legt Wouter Bos een link naar wat Aristoteles ooit beweerde:

 

‘Als je kijkt hoe deze speech in elkaar stak, dan hoor je eigenlijk het advies terug van Aristoteles. Luister naar hem.’  

 

Die laatste zin is een zogenaamde basisuitspraak. Hij leidt in wat er komen gaat. Zodat je de informatie die komt, heel goed kan plaatsen.

 

Aristoteles (een acteur doet zich voor als Aristoteles) begint vervolgens ook met een mooie basisuitspraak. ‘Aristoteles’ zegt:

 

‘Als je spreekt in het openbaar, dan kun je je publiek op 3 manieren overtuigen.

1.       Door te laten voelen dat je zelf deugt.

2.       Door op het gevoel van je publiek in te werken.

3.       Door met een goede redenering aan te komen.’

 

Vervolgens legt ‘Aristoteles’ ieder van de 3 manieren gedetailleerder uit. Dat is ook wat je verwacht als luisteraar na die eerste zin.

 

Wouter Bos blijft zijn teksten inleiden met basisuitspraken. Nog 1 voorbeeld verderop in het college, waar hij weer praat over de tekst zonder dat hij inhoudelijk veel verklapt:

 

‘Het allerlaatste hulpmiddel dat ik jullie wil laten zien, is misschien wel het meest gevaarlijke.’

 

… en basisuitspraken om (onderdelen) samen te vatten 

Wouter Bos trapt zijn presentatie af met het fragment waarop we oud-president Bill Clinton zien. Na de film vat hij samen wat we zagen en trekt hij een conclusie:

 

‘Je zag hier Bill Clinton die een speech geeft over de tijd waarin hij wel of geen seks had met Monica Lewinsky. Dat bleek een effectieve speech.’

 

Dat doet hij ook nadat hij 1 van de pijlers van een goede speech heeft toegelicht. Na de eerste pijler sluit hij bijvoorbeeld af met:

 

‘Dat soort tactieken moet je dus weten te benutten als goede politieke redenaar. Om emotie en overtuiging in je verhaal te brengen.’

 

Hij vat het onderdeel dus kort samen. Hij trekt een conclusie. Hij vertelt nog even kort wat hij heeft verteld. Vervolgens zegt Wouter Bos:

 

‘Dan kijken we naar een andere pijler onder een goed betoog: ethos’.

 

Hij vertelt weer wat hij gaat vertellen. En hij blijft deze tactiek toepassen. Bijvoorbeeld nadat hij 2 pijlers heeft besproken, vat hij die nog even samen voordat hij naar de laatste pijler overgaat. Waarmee hij een deel van de inhoud afsluit:

 

‘We hebben het gehad over de emotie. Over het karakter van de spreker. En over de manieren waarop je dat aan kracht kan doen winnen. Maar het verhaal moet natuurlijk inhoudelijk wel kloppen. De Logos moet kloppen.’

 

Tegelijkertijd leidt hij de 3e pijler in aan het einde. Een mooi en logisch bruggetje.

 

Hij geeft tot slot een samenvatting van ieder onderdeel van de presentatie. Van de essentie van zijn hele verhaal. Dat doet hij zo:

 

‘Dus hoe moet je een politiek leider adviseren als hij in een achterkamertje zwetend een speech schrijft? Laat hem Aristoteles lezen. Laat hem speeches terugkijken van Martin Luther King, Obama, Kok en Clinton. Laat hem … etc.’ 

 

Zijn verhaal heeft een sterke rode draad

Nadat Wouter Bos het woord overneemt van ‘Aristoteles’, vat hij de 3 manieren om goed te speechen nog even samen. Dat verhaal wordt nog duidelijker doordat de samevatting te zien is op een scherm achter hem. Hij geeft er 3 namen aan. Ethos, pathos, en logos. Deze 3 pijlers vormen meteen het bouwwerk van de rest van zijn college. Een heldere rode draad!

 

Doordat Wouter Bos steeds aangeeft waar hij zich bevindt op die rode draad, kun je het als luisteraar heel goed volgen. Ik zou zonder de uitzending weer terug te kijken, de rode draad van deze presentatie kunnen vertellen. Daarmee heb ik meteen de belangrijkste kenmerken van een goede speech paraat. Die heldere rode draad zorgt er dus niet alleen voor dat ik het goed kan volgen. Maar dat ik ook de inhoud beter onthoud. Heel effectief dus!  

  

Hij gebruikt steeds dezelfde opbouw binnen ieder subonderdeel

Ieder van de 3 pijlers van een goede speech (zijn rode draad) licht Wouter Bos steeds toe met een lijstje van praktische tips (verschillende ‘gereedschappen’). Hij geeft uitleg bij ieder gereedschap. En een voorbeeld. Ieder keer op dezelfde manier in dezelfde volgorde. Helder en logisch voor het publiek.  

 

 

TACTIEK 2: ZORG DAT DE ‘LOGOS, PATHOS EN ETHOS’ DIK IN ORDE ZIJN

 

Want daarmee zorg je ervoor dat jouw verhaal geloofwaardig is. En dat jij als presentator je publiek overtuigt.

 

En deze tactiek sluit toevallig aan bij het inhoudelijke verhaal van Wouter Bos over een overtuigende speech. De 3 pijlers om goed te overtuigen tijdens een speech gaan net zo goed op voor een overtuigende presentatie. Met een presentatie ben je je publiek immers niet alleen aan het informeren, maar ook aan het overtuigen van datgene wat je vertelt. De 3 uitgangspunten voor de kunst van het overtuigen, past Wouter Bos zelf ook toe in zijn presentatie:   

-          Logos (argumenteren)

-          Ethos (gezag van de spreker)

-          Pathos (sympathie van het publiek)

 

Wees overtuigd van je eigen verhaal

Je moet uitstralen dat je zelf gelooft wat je zegt. Je moet achter je verhaal staan, precies weten wat je wilt en daar 100% voor gaan. Ben je niet overtuigd van je eigen verhaal, dan overtuig je ook je publiek niet. Kom je daarachter tijdens de voorbereiding? Pas dan je inhoud aan. Net zolang totdat jij overtuigd bent.

 

Wouter Bos brengt zijn verhaal heel overtuigend. Je weet ook dat hij zelf politiek leider is geweest. En dat hij dus veel politieke speeches heeft gehoord en zelf heeft gegeven. Hij straalt uit dat hij weet waar hij over praat. Hij komt kalm en zelfverzekerd over. Hij voelt zich volledig op zijn gemak in de zaal. Hij maakt contact met het publiek en kijkt rond.

 

Spits je verhaal toe op de behoeften van je publiek  

Wat willen je luisteraars ‘halen’? In het geval van het publiek van Wouter Bos is het publieksmotief: zelfontplooiing. Het publiek wil (later) zelf indrukwekkende speeches kunnen houden. Het verhaal van Wouter Bos moet zich dus richten op argumenten die bijdragen aan een indrukwekkende speech. Als je kijkt naar het bouwwerk van zijn presentatie, de 3 pijlers van Aristoteles, zijn dat 3 manieren om die indrukwekkende speech te bewerkstelligen. Zijn verhaal is dus goed afgestemd op de behoeften van zijn publiek. Met die 3 pijlers overtuigt hij zijn publiek. Dat is ook een mooie beperkte onderbouwing. Die hij verder toelicht met praktische tips en concrete voorbeelden. Er zijn ongetwijfeld nog meer argumenten te bedenken, maar besef dat overtuigen niet hetzelfde is als het spuien van zoveel mogelijk argumenten. Het nadeel daarvan is namelijk ook dat er altijd wat zwakkere tussen zitten. Wees dus kritisch.

 

Zorg voor een geloofwaardige onderbouwing

Als je een onderbouwing geeft die niet controleerbaar is, ervaart het publiek dat vaak als een zwaktebod. Wouter Bos doet dat goed door bijvoorbeeld speeches te laten zien, waarvan het effect bekend is. Positief of negatief. Bij ieder onderdeel van zijn verhaal haalt hij wel een fragment aan. Bijvoorbeeld de speech van minister Timmermans, die zijn emotie durft te laten zien bij de MH17-ramp. Iedereen weet hoeveel respect hij daarvoor heeft gekregen. Er valt dan geen speld tussen zijn verhaal te krijgen. Wouter Bos laat zien dat hij de juiste gegevens bij de hand heeft en toont daarmee aan dat hij deskundig is op dat terrein.

 

Bewijsvoering bij je verhaal kan van alles zijn. Denk bijvoorbeeld ook aan het presenteren van onderzoeksresultaten, noemen van bronnen, uitvoeren van testjes, geven van demonstraties …

 

Geef je binnenkort een presentatie? Een pitch? Een training?

 

Neem deze wijze lessen met je mee! En geef die droom van een presentatie.

Blijkt het onvoldoende voor jou? En wil je echt oefenen, zelfs voor een camera, gecoacht worden en meerdere wijze lessen opdoen? Volg dan een training Presenteren. Meer informatie: loovaneck.nl/trainingen/presenteren.


Reacties (0)


Geef een reactie


(dit bewijst dat u een mens bent en geen robot)
* Verplichte velden